Çmimet e reja të referencës do të zbresin edhe në fshat: Barazohen me referencat e rretheve

16-01-2026

Projektvendimi parashikon përfshirjen për herë të parë të zonave rurale dhe heqjen e uljes deri 35% të çmimeve fiskale.

Rishikim i projektvendimit dhe përfshirja e zonave rurale

Qeveria po rishikon sërish projektvendimin për çmimet e referencës së ndërtesave për banim në rrethe. Për herë të parë, në hartën e çmimeve të referencës do të përfshihen të gjitha zonat rurale të Shqipërisë, sipas ndarjes territoriale të vendit në qytet dhe fshat. Sipas projektvendimit, çmimet e referencës për zonat rurale propozohet të jenë të njëjta me çmimet aktuale të referencës të pandryshuara që aplikohen sot për qytetet, duke barazuar praktikisht referencat e fshatit me ato të rretheve.

Ndryshimet nga VKM 132 dhe zgjerimi i zonave

Për t’i qartësuar ndryshimet, aktualisht vijon të jetë në fuqi VKM nr. 132, e miratuar në vitin 2018, e cila i ndan rrethet në 67 zona me çmime reference. Në ndryshimet e propozuara në korrik 2025 u parashikua shtimi i 59 zonave të reja, duke e çuar numrin total në 116 zona, por kjo rritje përfshinte vetëm zonat urbane dhe ende nuk është miratuar. Me rishikimin e fundit, ku një grup pune po punon mbi projektvendimin, harta e çmimeve të referencës propozohet të ndahet gjithsej në 176 zona, ku zonat e reja që shtohen janë zona rurale, të cilat do të kenë çmime fiskale në vlera të barabarta me çmimet aktuale të rretheve.

Aktualisht, për zonat rurale bashkitë përdorin një çmim të reduktuar deri në 35% të zonave urbane. VKM nr. 132, datë 7.3.2018 (e ndryshuar në korrik 2023 vetëm për çmimet e Tiranës), përcakton se çmimi për metër katror të sipërfaqes ndërtimore për banim në njësitë administrative jashtë qytetit përkatës reduktohet deri në 35% krahasuar me çmimin e zonës më të afërt, përjashtuar zonat rezidenciale. Ndërsa në Tiranë, reduktimi për zonat rurale është 30%.

Me ndryshimet e reja të propozuara, bashkitë nuk do të kenë më të drejtë të reduktojnë çmimet e referencës për zonat rurale dhe do të detyrohen të zbatojnë çmimet e reja që propozon qeveria. Projektvendimi i ndryshuar pritet të miratohet në qeveri.

Shembulli i Durrësit dhe ndarja në zona kadastrale

Grupi i punës që po harton çmimet e reja sqaroi se, duke u mbështetur në ndarjen territoriale urbane dhe rurale, është propozuar që harta e çmimeve të referencës të ndahet në vlera për zona urbane dhe rurale. Por, duke qenë se çmimet e referencës mbështeten mbi vlerat e shitjes së pronave në terren, disa zona bregdetare që po njohin zhvillim për ndërtesat rezidenciale janë ndarë në disa zona kadastrale me çmime të ndryshme reference, të përfshira si në zonat urbane, ashtu edhe në ato rurale.

Për shembull, aktualisht çmimi i referencës për qytetin e Durrësit është 67,500 lekë për metër katror. Në projektvendimin e publikuar për konsultim publik në korrik 2025, është propozuar që Durrësi të ndahet në 13 zona kadastrale, me vlera që variojnë nga 45 mijë lekë deri në 200 mijë lekë për metër katror, ku çmimi 200 mijë lekë propozohet për zonën e Portit ku po ndërtohet projekti “Durrës Yahts Marina”. Brenda totalit të zonave të Bashkisë Durrës, do të përfshihen edhe Gjiri i Lalzit dhe Hamallaj, të ndara në 4 zona me çmime të ndryshme, të vendosura në breza nga deti drejt brendësisë.

Harta e Gjirit të Lalzit dhe Hamallajt e ndan zonën në 4 zona kadastrale: zona 6 (vija e parë e bregdetit) me çmim reference 190 mijë lekë për metër katror; zona 7 me çmim 90 mijë lekë; ndërsa zonat 8 dhe 9 më të brendshme me çmime të propozuara 45 mijë dhe 50 mijë lekë për metër katror.

Sipas propozimit, të gjitha zonat rurale të Durrësit, pra fshatrat, do të kenë çmim reference 67,500 lekë për metër katror, i njëjtë me çmimin aktual të referencës për qytetin e Durrësit. Në këtë kategori përfshihen edhe zonat pas vijës bregdetare, si Lalzi apo Hamallaj (jashtë vijës së parë bregdetare).

Ndryshime të ngjashme për Vlorën, Sarandën dhe zonat bregdetare

E njëjta logjikë e ndarjes në zona kadastrale po ndiqet edhe për zona të tjera bregdetare ku po zhvillohen ndërtime rezidenciale. Për vijën bregdetare të Radhimës propozohet çmim reference 90 mijë lekë për metër katror, i përfshirë në çmimet e referencës urbane të Radhimës dhe Orikumit. Ndërsa zona rurale e Vlorës që shtohet si zonë e re nr. 8, përfshirë edhe Radhimën (pa vijën e parë bregdetare), propozohet të ketë çmim reference 61,800 lekë për metër katror, i barabartë me çmimin aktual të qytetit për Bashkinë Vlorë.

Në hartën e çmimeve urbane të referencës për Sarandën përfshihet edhe vija bregdetare e Ksamilit, me çmime reference që variojnë nga 60 mijë lekë deri në 100 mijë lekë për metër katror. Me ndryshimet e propozuara, Sarandës i shtohet edhe një zonë e re për fshatrat me çmim reference 56 mijë lekë për metër katror, i barabartë me çmimin aktual të qytetit të Sarandës.

Rritje e taksës së ndërtesës dhe ndikimit në infrastrukturë edhe për fshatin

Mbi çmimet e reja të referencës do të llogariten detyrimet për taksën e ndërtesës, taksën e ndikimit në infrastrukturë, si dhe procesi i rivlerësimit të pasurive. Ashtu siç ndodhi në Tiranë pas hyrjes në fuqi të çmimeve të reja në gusht 2023, ndryshimet pritet të sjellin rritje të detyrimeve për individët dhe bizneset, pasi baza e llogaritjes së taksave është vlera e pronës e përcaktuar sipas çmimeve referuese.

Sipas projektvendimit të publikuar në korrik 2025 në Konsultimet Publike, Ministria e Financave parashikon të arkëtojë 2.6 miliardë lekë, ose rreth 27 milionë euro të ardhura shtesë nga rritja e detyrimit të të dyja taksave. Taksa e ndikimit në infrastrukturë pritet të gjenerojë rreth 1.8 miliardë lekë, ndërsa taksa mbi ndërtesën vlerësohet të kontribuojë me rreth 868 milionë lekë.

Shembuj të rritjes së detyrimeve në Durrës

Në Durrës, një qytetar me një shtëpi banimi me sipërfaqe 60 m2 në zonën kadastrale nr. 11 aktualisht paguan 2,025 lekë në vit, ose 168 lekë në muaj përmes faturës së ujit të pijshëm. Pas hyrjes në fuqi të çmimeve të reja, detyrimi për taksën e shtëpisë parashikohet të arrijë në 6,000 lekë në vit, ose 500 lekë në muaj, duke reflektuar një rritje në masën 196% për këtë zonë.

Për bizneset, rritja pritet të jetë në të njëjtën logjikë: një dyqan me sipërfaqe 90 m2 nga 12,150 lekë në vit do të paguajë 36,000 lekë në vit. Edhe për taksën e ndikimit në infrastrukturë, baza e llogaritjes është çmimi i shitjes për metër katror, i mbështetur në vlerat referuese. Për qytetin e Durrësit, norma e kësaj takse për ndërtime banimi që nuk janë të destinuara për turizëm, industri apo shërbime publike është 8%.

Në një shembull, për një objekt rezidencial me sipërfaqe 100 mijë metra katror pranë portit të Durrësit, detyrimi i taksës së ndikimit në infrastrukturë, i llogaritur me çmimin aktual të referencës, është rreth 540 milionë lekë. Me hyrjen në fuqi të çmimit të ri të referencës nga 1 janari 2026, detyrimi për të njëjtin objekt do të arrijë në rreth 1 miliard lekë.

Rritje të tjera dhe Sazani si zonë reference për herë të parë

Rritje të ndjeshme parashikohen edhe për Himarën, Sarandën dhe Vlorën. Me hartën e re, Himara ndahet në 5 zona kadastrale, ku rritja më e lartë prej 141% parashikohet për zonën nr. 1, duke e çuar çmimin nga 58 mijë në 140 mijë lekë për metër katror. Saranda ndahet në 5 zona, ku për zonat nr. 1 dhe nr. 3 çmimi i referencës arrin në 100 mijë lekë për metër katror, ose 78.6% më shumë se çmimi i mëparshëm.

Vlora ndahet në 7 zona kadastrale, ku katër janë brenda qytetit, ndërsa zonat e tjera përfshijnë Radhimën, Orikumin dhe ishullin e Sazanit. Rritja më e lartë parashikohet për Sazanin, i cili përfshihet për herë të parë si zonë reference, pas prezantimit të projektit rezidencial të zhvilluar nga kompania “Affinity Partners”, në pronësi të sipërmarrësit Jared Kushner. Për Sazanin, çmimi i referencës përcaktohet në 200 mijë lekë për metër katror, ose rreth 233% më i lartë krahasuar me çmimin e mëparshëm referues për qytetin e Vlorës.

Rivlerësimi i pasurive do të bëhet me referencat e reja

Procesi i rivlerësimit të pasurive të paluajtshme në rrethe, për individët dhe bizneset, do të realizohet duke përdorur çmimet e reja të referencës. Kjo vlen si për vlerësimin me vlerë tregu, të kryer nga ekspertë të licencuar, ku çmimet nuk mund të jenë më të ulëta se çmimet e referencës, ashtu edhe për vlerësimin me çmim reference përmes aplikimit në Agjencinë Shtetërore të Kadastrës (ASHK), ku përdoren po të njëjtat çmime të reja. Ligji për rivlerësimin e pasurive të paluajtshme është botuar në Fletoren Zyrtare, por për zbatimin e tij pritet miratimi i akteve nënligjore.

Burimi: Monitor